منتظر

يك قطعه مركب از اشكال هندسي خاصي است.از آنجا كه ساخت بدون نقص از روي شكل هندسي قطعات غير ممكن است منجر به تغيير در فرم و وضعيت هندسي قطعه از حالت ايده آل آن مي شود.اين تلرانسها فقط وقتي معني دارد كه بخواهيم در ارتباط با عمل مورد نظر يا ساخت اقتصادي قطعه مطمئن باشيم.

تلرانسهاي فرم

اين نوع تلرانس تغييرات مجاز يك قسمت از قطعه را نسبت به شكل ايده آل ،مقدار و شكل مجاز آن مشخص مي كند. تلرانسهاي فرم عبارتند از: مستقيمي ،تختي ، دايره اي،،استوانه اي،شكل هر نوع خط ،شكل هر نوع سطح كه ذيلاً به توضييح آنها مي پردازيم:

مستقيمي (: )محدوده تلرانسي،بين دو صفحه صاف و موازي تعريف مي شود كه به فاصله T از هم قرار دارند.خط يا لبه تلرانس گذاري شده مي تواند بين اين دو صفحه هر حالتي را به خود بگيرد.

تختي ():  نشان دهنده مقدار ناصافي يك سطح است.
مثال: كليه نقاط سطح نشان داده شده بايستي بين دو صفحه موازي كه به مقدار T از هم فاصله دارند واقع شود.

دايره اي (): محيط هر مقطع برشي از جسم مدور كه روي آن تلرانس گذاري شده ،بايستي بين دو دايره متحدالمركز و هم صفحه با اختلاف شعاع T قرار گيرد.
مثال: در شكل زير حالت دايره اي هر مقطع از مخروط بايستي بين دو دايره متحدالمركز با اختلاف شعاع T حفظ شود.

استوانه اي ( ):سطح خارجي استوانه بايستي در كل طول خود بين دو استوانه متحدالمركز به ضخامت T قرار گيرد.در اين استوانه متحدالمركز ،قطر كوچك برابر با اندازه اسمي استوانه منهاي T  مي باشد و به همين ترتيب قطر بزرگ برابر با اندازه اسمي به اضافه T مي باشد.

شكل هر نوع خط ():در هر مقطع برش موازي با صفحه تصوير ،منحني مورد نظر بايد بين دو خط در بر گيرنده دوايري به قطر T قرار گيرد به طوريكه مراكز اين دواير بر خطي كه مشخصات هندسي صحيح منحني را بيان مي كند،واقع شود.

شكل هر نوع سطح (): كليه نقاط تشكيل دهنده سطح تلرانس گذاري شده بايستي بين دو سطح موازي و با فاصله T از همديگر قرار گيرند.
مثال: محدوده تلرانسي با دو سطح كه از كره هايي به قطر T تشكيل شده محدود مي شود و مراكز اين كره ها روي سطح تئوري تعريف شده قرار دارد.